Fatura ve Cari Hesap Alacağına Dayanarak İlamsız İcra Takibi ve İtirazın İptali Davası Süreci

Ticari ilişkilerde mal veya hizmet teslimine rağmen ödemenin yapılmaması, şirketlerin finansal dengesini ve nakit akışını doğrudan olumsuz etkiler. Uygulamada ticari alacakların tahsilinde en sık başvurulan yöntemlerden biri, fatura ve cari hesap ekstrelerine dayanılarak başlatılan genel haciz yoluyla ilamsız icra takibi ve borçlunun itiraz etmesi halinde açılan itirazın iptali davası sürecidir.

Aşağıda, alacağın icra takibine konu edilmesinden icra inkar tazminatı ve tahsilat aşamasına kadar tüm hukuki süreç adım adım açıklanmaktadır.

1. İlamsız İcra Takibinin Başlatılması ve Ödeme Emri

Fatura ve cari hesap alacakları için öncelikli adım, İcra ve İflas Kanunu (İİK m. 58 vd.) uyarınca yetkili ve görevli icra dairesinde ilamsız icra takibi başlatmaktır.

• Takip Talebi ve Takip Dayanakları: İcra takibi başlatılırken takip talebine alacağın dayanağı olan faturalar, cari hesap ekstresi, mutabakat metinleri veya teslim belgeleri eklenir.

• Ödeme Emri Gönderilmesi (Örnek No: 7): İcra dairesi, borçluya Örnek 7 ödeme emri tebliğ eder. Borçlunun tebliğ tarihinden itibaren:

  • 7 gün içinde borca, faize veya yetkiye itiraz etme hakkı vardır.

  • İtiraz edilmez veya borç ödenmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir.

2. Borçlunun İtirazı ve Takibin Durması

Borçlu şirket veya kişi, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde icra dairesine dilekçe vererek borca veya borcun bir kısmına (kısmi itiraz) itiraz edebilir.

• Borçlunun itiraz etmesiyle birlikte icra takibi durur (İİK m. 66).

• Takip durduğu için borçlunun banka hesaplarına, taşınmazlarına veya araçlarına bu aşamada doğrudan haciz konulamaz. Alacaklının takibe devam edebilmesi için itirazı hukuken hükümden düşürmesi gerekir.

3. Zorunlu Dava Şartı: Ticari Arabuluculuk Süreci

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesi uyarınca, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda arabuluculuk dava şartıdır. Fatura ve cari hesap alacağına dayalı itirazın iptali davası açılmadan önce arabuluculuk bürosuna başvurulması yasal bir zorunluluktur.

• Süreç: Arabuluculuk görüşmelerinde taraflar anlaşmaya varamazsa, arabulucu tarafından "Son Tutanak" düzenlenir.

• Dava açılırken bu tutanağın aslı veya onaylı örneği dava dilekçesine eklenmelidir; aksi halde dava usulden reddedilir.

4. İtirazın İptali Davası (İİK m. 67)

Arabuluculuk aşamasında anlaşma sağlanamaması halinde, alacaklı itirazın tebliğ edildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde görevli ve yetkili Asliye Ticaret Mahkemesi'nde (ticari nitelikte olmayan alacaklarda Asliye Hukuk Mahkemesi) itirazın iptali davası açabilir.

A. İspat Yükü ve Deliller

İtirazın iptali davası genel hükümlere tabi bir eda davasıdır. Mahkeme, taraflar arasında gerçekten bir ticari ilişki ve ödenmemiş bir alacak bulunup bulunmadığını inceler.

• Ticari Defterlerin İncelenmesi: HMK m. 222 uyarınca, tarafların ticari defterlerinin usulüne uygun tutulup tutulmadığı ve defter kayıtlarının birbirini doğrulayıp doğrulamadığı bilirkişi incelemesiyle tespit edilir.

• Fatura ve Ba-Bs Formları: Faturanın tebliğ edilip edilmediği, 8 günlük itiraz süresinde faturaya itiraz olunup olunmadığı ve Vergi Dairesi'ne sunulan Ba-Bs bildirim formlarında faturanın beyan edilip edilmediği en kritik delillerdendir.

• Teslim Belgeleri: Fatura konusu mal veya hizmetin teslim edildiğini gösteren irsaliyeler, teslim tutanakları, kargo fişleri ve e-posta yazışmaları mahkemeye sunulmalıdır.

5. İcra İnkar Tazminatı ve Dava Sonucu

Mahkeme, yapılan yargılama ve bilirkişi incelemesi sonucunda alacağın varlığına kanaat getirirse davanın kabulüne karar verir.

• İtirazın İptali ve Takibin Devamı: Borçlunun haksız itirazı iptal edilir ve durmuş olan icra takibi kaldığı yerden devam eder. Alacaklı borçlunun mallarına haciz koydurabilir.

• İcra İnkar Tazminatı (%20): Fatura ve cari hesap alacakları "likit" (yargılamayı gerektirmeyken miktarı net olarak belirlenebilir) kabul edildiğinden; talebin bulunması halinde, haksız yere itiraz eden borçlu aleyhine alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilir.

• Yargılama Giderleri me Vekalet Ücreti: Dava masrafları, harçlar ve avukatlık vekalet ücreti haksız çıkan borçlu tarafa yükletilir.

Profesyonel Hukuki Desteğin Önemi

Fatura ve cari hesap alacaklarının icra takibi ve dava yoluyla tahsili, sıkı şekil şartlarına ve hak düşürücü sürelere tabidir. Faturaya süresinde itiraz edilmesi, ticari defterlerin Usulüne uygun tutulmuş olması, irsaliye ve teslim belgelerinin eksiksiz sunulması ile zorunlu arabuluculuk süreçlerinin doğru yönetilmesi, alacağın tahsil edilebilirliği açısından kritik rol oynar. Süreç içerisinde yapılabilecek usul hataları veya eksik delil sunumu, haklı olunan bir davada dahi alacağın kaybına ve yüksek yargılama giderleriyle karşılaşılmasına yol açabilir. Bu nedenle, olası hak kayıplarının önüne geçilmesi ve alacak tahsilat sürecinin en hızlı ve etkin şekilde yürütülmesi adına alanında uzman bir avukattan profesyonel hukuki destek alınması önem taşımaktadır.